به قلم کاظم ایمان طلب
پژوهشگر موسیقی فولکلور
موسیقی مقامی جنوب خراسان، امروز یکی از اصیلترین و نجیبترین صداهای خود را از دست داد. محمدعلی نجیبی، استادِ نینوازِ اهل فردوس که نامش با فروتنی و استادی گره خورده بود، در سکوتِ همیشگیاش، رخت از جهان بربست.
استاد نجیبی، تنها یک نوازنده نبود؛ او گنجینهای زنده از ملودیها، مقامها و روایتهای شفاهی جنوب و شرق خراسان بود. او که شاگردیِ استاد «رضا نیزن» را در کارنامه داشت و نینوازی را از سالهای دور (از دهه چهل ) آغاز کرده بود، و این هنر رااز فردی به نام نداف آموخته بود
او در اجرای مقامهای دشوار و اصیلی چون «اشترخجو» و «چکه» که از معتبرترین مقامهای منطقه جنوب خراسان است، مهارتی بینظیر داشت.
آنچه نجیبی را از بسیاری متمایز میکرد، تنها تسلط تکنیکی او بر ساز نبود؛ بلکه «منش» او بود. او در تکنیک سختِ «دمگردان» یا همان نفس پیوسته تسلط کامل را داشت
نی نجیبی در دهه 70 و 80 که نگارنده بارها بههمراه درمحافل و مجالس وفستیوالهای موسیقی حضور داشت صدایی شفاف و لحنی کاملاً خراسانی را به گوش میرساند. با این حال، روحیه عرفانی و شهرستانی اش او را چنان به حاشیه کشانده بود که بارها از حضور در رقابتهای موسیقی انصراف میداد تا میدان برای جوانترها باز بماند؛ این در حالی بود که او در فستیوال پیشکسوتان موسیقی خراسان بزرگ و دراولین دوره موسیقی خراسان جنوبی پس از تفکیک استان خراسان بزرگ همواره مورد تقدیر بود.
مرحوم نجیبی روایتهای منحصربهفردی از تصانیف داشت؛ اجرای متفاوت او از «ممد ابراهیم» (روایتی از تصنیف مشهور ممدوسین) و شیوه متفاوت اجرایش از مقام هدیه دادو بخشی از هویت صوتی این دیار بود که با رفتن او، غبارِ فقدان بر آن نشست.
شهرستان فردوس که در سالهای اخیر داغِ از دست دادن بزرگانی چون «ذوالفقار بینانه» و «جعفر گرامی صادقیان» را بر دل دارد، اکنون با کوچِ استاد نجیبی، یکی دیگر از ستونهای موسیقیاش را از دست داده است. موسیقی در جنوب خراسان که بر پایه سازهای بادی (نی و سرنا) بنا شده،
و بدون شک بعد از رضا نی زن (سید رضا جلیلی) مرحوم نجیبیاز بهترین ها بود و امروز فردوس و جنوب خراسان یکی از بهترین نایهای خود را از دست رفته میبیند.
یادِ محمدعلی نجیبی، نه تنها در آثار باقیمانده از او، که در «نجابت» صدایی که از نیِ او برمیخاست، در حافظه فرهنگی فردوس باقی خواهد ماند. یادش گرامی و نامش در تاریخ موسیقی مقامی خراسان ماندگار باد.
